حقوق تأمین اجتماعی در آغاز، در کنار حقوق کار و برای حمایت از کارگران در برابر خطرات ناشی از کار و نیز از کارافتادگی، پیری، ناتوانی و بازنشستگی پدید آمد؛ ولی سپس، گسترش یافت و به عنوان یکی از مصادیق حقوق اولیه انسان، دیگر اصناف جامعه را نیز در برگرفت. قواعد این حقوق به گونه ای است که باید آن را در شمار حقوق عمومی به حساب آورد؛ هر چند برخی به دلیل ماهیت خاص قوانین آن، آن را نوع سومی از حقوق و ناقض تقسیم دوگانه حقوق به حقوق عمومی و اختصاصی دانسته اند. به هر حال، حقوق تأمین اجتماعی مجموعه قواعد و مقررات حاکم بر اقداماتی است که جامعه به نحو سازمان یافته، برای حمایت از اعضای خود، به هنگام پریشانیها و تنگناهای اقتصادی و اجتماعی انجام می دهد.