-
محدودیتهای « استفاده » یا « تملک » آبهای مباحه » چیست؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:55
با توجه به افزایش جمعیت، مصرف بی رویه آبها و افزایش چاههای عمیق، دولتها احساس کردند که باید به « آب »، به عنوان یک « ثروت ملی »، نگاه کنند تا به صورت عادلانه، تقسیم گردد. بر این اساس، اولین قانونی که به تصویب رسید « قانون حفظ و حراست منابع آبهای زیرزمینی کشور » ( مصوب 1345 هجری شمسی ) و همچنین، « قانون آب و نحوه ملی...
-
چگونه می توان از « آبهای مباحه »، « استفاده » یا آنها را « تملک » نمود؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:54
قبل از ملی شدن آبها، به سال 1347 هجری شمسی، بیشتر آبهای ایران از « مباحات »، به شمار می آمده و افراد می توانستند با رعایت مقررات، آنها را « حیازت » و « تملک » نمایند. « قانون مدنی » از « آبهای مباح »، تعبیر به « میاء مباحه »، کرده که جمع « ماء » به معنای « آب »، است و مقرراتی راجع به آن، ذکر نموده است. ماده 148 «...
-
محدودیتهای « احیاء اراضی موات » کدام است؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:52
مقررات « احیاء » با توجه به قوانین بعدی، دچار محدودیتهائی شده؛ همچنانکه « قانون مدنی » در ماده 145 نیز، بیان می دارد: « « احیاءکننده » باید قوانین دیگر مربوطه به این موضوع را از هر حیث، رعایت نماید. » بنابراین، مقررات « قانون مدنی » راجع به « تملک اراضی موات از طریق احیاء »، با عنایت به مقررات بعدی، تا حد زیادی، فایده...
-
آیا « احیاء اراضی موات » سبب « مالکیت مطلق » می گردد؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:50
سؤال این است که آیا « احیاء زمینهای موات » موجب « ملکیت مطلق » می گردد یا خیر. اکثریت قریب به اتفاق فقهاء، « ملکیت مطلق و ابدی » زمین را برای « احیاءکننده »، قائل نیستند و می گویند مقصود از « ملکیت »، « ملکیت مطلق » نیست؛ به این معنا که « احیاءکننده » گرچه « مالک » زمین می شود؛ ولی این « ملکیت » تا زمانی است که آثار «...
-
« احیاء زمین موات » چه تبعاتی دارد؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:49
« احیاء » زمین باعث می شود که « مالک » حقی نیز، بر « حریم زمین »، پیدا نماید. به عنوان مثال، اگر برای « احیاء »، ناچار باشد از « ملک » دیگری، عبور نماید، امکان عبور برای او، ممکن است و همچنین، پس از « آباد » کردن نیز، « حق عبور » برای او، وجود دارد. ماده 144 « قانون مدنی » مقرر داشته است: « « احیاء » اطراف زمین موجب «...
-
« تحجیر » یعنی چه؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:47
مراد از « تحجیر »، این است که اگر کسی به « قصد تملک »، « مقدمات احیاء و آبادی » را فراهم کند، « حق اولویت و تقدم در آبادی » برای وی، ایجاد می شود؛ لیکن تا زمانی که زمین را « آباد » نکرده، « مالکیت » ایجاد نمی شود؛ زیرا تحقق « احیاء » شرط اساسی برای « تملک »، است. بنابراین، اگر پس از ایجاد « مقدمات »، از « آبادی زمین...
-
« احیاء اراضی موات » چیست؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:46
« احیاء »؛ یعنی « زنده کردن » و در اصطلاح، به معنای « آباد کردن زمین »، آمده است. « موات » به معنای « مرده » و « بی روح »، است و در اصطلاح، به « اراضی ای که « مالک » ندارد »، گویند. « مباحه » نیز، به معنای « آزاد گذارن »، است و « اراضی موات » هم، در وضع « اباحه »، هستند؛ به اعتبار آنکه اشخاص می توانند آزادانه، آنها را...
-
« حیازت مباحات » چیست؟
چهارشنبه 1 اسفند 1397 08:44
مطابق ماده 140 « قانون مدنی »، اسباب « تملک » چهار چیز است که یکی از آنها، « حیازت مباحات » می باشد. طبق ماده مذکور: « « تملک » حاصل می شود 1- به احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه 2- به وسیله عقود و تعهدات 3- به وسیله اخذ به شفعه 4- به ارث. » « حیازت مباحات » در شش باب، مطرح شده که شامل موارد زیر، است: 1- « در...
-
انواع « مشترکات عمومی »
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:19
« قانون مدنی » برخی از « اموال عمومی » را بیان کرده که به شرح زیر، است: الف- راههای عمومی ب- « اموال » مورد استفاده عموم ج- « اموال » اخصاص یافته به خدمت عمومی د- بستر رودخانه ها و جنگلها. الف- راههای عمومی: مقصود از « راههای عمومی »، طرق و شوارع عامه و کوچه هائی است که آخر آنها مسدود نیست. مطابق ماده 24 « قانون مدنی...
-
فایده تشخیص « اموال و مشترکات عمومی » چیست؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:18
فایده شناخت « اموال و مشترکات عمومی » این است که قابل تملک توسط افراد، نیست و همچنین، آثار دیگری دارد که در ادامه، می آید: الف- ممنوعیت تملک خصوصی ب- اداره شده توسط دولت و حاکم اسلامی ج- عدم انتقال « اموال » د- ممنوعیت استفاده انحصاری. الف- ممنوعیت تملک خصوصی: به طور کلی و با استفاده از مواد 24، 25 و 26 « قانون مدنی...
-
« اموال و مشترکات عمومی » چه هستند؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:16
« مشترکات عمومی » به « اموال »ی، گفته می شود که در اختیار عموم، می باشد و کسی « حق » استفاده اختصاصی و انحصاری از آن را نداشته، تملک خصوصی آنها ممنوع بوده و امکان نقل و انتقال آنها وجود ندارد. ممکن است که مفهوم « مشترکات عمومی » و « اموال دولتی » یکسان پنداشته شود؛ در حالیکه این تصور صحیح نیست؛ زیرا « اموال »ی که در...
-
تقسیم « اموال » به اعتبار اختصاص آنها به « مالک »، چگونه است؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:15
بسیاری از « اموال »، این قابلیت را ندارند تا موضوع « حق » شخص واقع شوند. این ویژگی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی، باشد. اولین عامل « طبیعت » برخی از « اموال »، است که قابل اختصاص نیست؛ مثل آب و هوا که هیچ کس نمی تواند آن را به خود، اختصاص دهد. همچنین، برخی از « اموال »، به دلیل ارتباط جدانشدنی ای که با شخص، دارند،...
-
اثر « اراده » در شناسائی « اموال »، به شکل « اموال مصرف شدنی » و « اموال قابل بقاء »، چیست؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:13
گاه، با « توافق »، می توان با « مال مصرف شدنی »، برخورد « مال قابل بقاء » نمود. به عنوان مثال، شمع ذاتا، یک « مال مصرف شدنی » است؛ ولی اگر شخصی شمعی را از دیگری، عاریه بگیرد تا آن را برای تزئین سفره عقد، استفاده کند، آن « مال » طبق توافق طرفین، « قابل بقاء » محسوب شده؛ زیرا دیگر، با استفاده مزبور، « مال » از بین نمی...
-
فایده تقسیم « اموال » به « مصرف شدنی » و « قابل بقاء »، چیست؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:08
تقسیم « مال » به « قابل بقاء » و « مصرف شدنی »، فواید و آثاری در « حقوق » دارد که از قرار زیر است: الف- در قراردادها ب- در نفقه ج- در هدایای نامزدی. الف- فایده تقسیم در قراردادها: « اموال مصرف شدنی » پس از استفاده، از بین می روند. لذا، این گونه « اموال » نمی توانند موضوع قراردادهائی واقع شوند که مستلزم استرداد « مال »...
-
تقسیم « اموال » به « مصرف شدنی » و « قابل بقاء »
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:06
برخی از « اموال »، به محض استفاده، از بین می روند؛ به عنوان مثال، خوردنیها که استفاده از آنها، با از بین رفتن آنها، همزمان است ( مادی ) یا هزینه کردن پول که استفاده از آن، با از دست دادن « مالکیت حقوقی » آن، است. به این گونه « اموال »، « مصرف شدنی » می گویند؛ اما استفاده از دسته ای دیگر را می توان تکرار کرد؛ مثل زمین،...
-
فایده تقسیم « اموال » به « مثلی » و « قیمی »
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:04
تقسیم « اموال » به « مثلی » و « قیمی »، دو فایده دارد: الف- در جبران خسارت ب- در اجرای قرارداد. الف- فایده تقسیم در جبران خسارت: اگر « مال »ی توسط شخصی، تلف گردد و به عبارتی دیگر، خسارتی به شخصی، وارد شود، اولین مرحله در « جبران خسارت »، این است که « مثل مال تلف شده » تهیه و به « صاحب مال »، برگردانده شود. لذا، اگر...
-
تعریف « مال مثلی » و « مال قیمی » چیست؟
یکشنبه 21 بهمن 1397 08:02
کلمه « مثلی » منسوب به « مثل »؛ یعنی « شبیه و نظیر » است و کلمه « قیمی » منسوب به « قیمت »، است. در عربی، با اتصال « یای نسبت »، « تاء » از « قیمت »، حذف می شود. در تعریف « مثلی » و « قیمی »، تعاریف زیادی وجود دارد؛ اما مطابق ماده 950 « قانون مدنی »: « « مثلی » که در این قانون، ذکر شده عبارت از « مال »ی، است که «...
-
تفاوت میان « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، در مسئله « ارث زوجه »
سهشنبه 16 بهمن 1397 10:06
« قانون مدنی » ( مصوب 1307 هجری شمسی ) به پیروی از نظر « فقهای امامیه »، زن را از عین و قیمت زمین، محروم و تنها، مستحق دریافت قیمت ابنیه و اشجار می دانست. با اصلاح مواد فوق، زمین نیز، مشمول سهم زن از اموال شوهر، شد. در عین حال، زن از قیمت « اموال غیرمنقول »، بهره مند و از عین آن، محروم است. اگر چه در ماده 948 اصلاحی...
-
تفاوت « حق ارتفاق » در مورد « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 10:02
« حق ارتفاق » مخصوص « اموال غیرمنقول » است. مطابق ماده 93 « قانون مدنی »: « « ارتفاق » « حق »ی است برای شخص، در ملک دیگری. » هر گاه، دو ملک در مجاورت یکدیگر، قرار داشته باشند و « مالک » زمین برای رسیدن به ملک خود، چاره ای جز عبور از ملک مجاور، نداشته باشد، این « حق » برای او، وجود دارد که از ملک مجاور، عبور کند که این...
-
تفاوت میان « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، از نظر « تجاری » بودن، چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 10:00
طبق مقررات « قانون تجارت »، خرید و فروش « اموال غیرمنقول » به هیچ وجه، « تجارتی » نیستند؛ زیرا خرید و فروش این گونه اموال با سرعت در معاملات، تناسب ندارد. لذا، مشمول مقررات « قانون تجارت » ( مصوب 1311 هجری شمسی ) نمی باشند و تنها، خرید و فروش « اموال منقول » را می توان « تجاری » نامید. مطابق ماده 4 « قانون تجارت »: «...
-
تفاوت میان « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، در دعاوی « تصرف عدوانی »، « ممانعت از حق » و « مزاحمت »
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:58
هر گاه، کسی ملکی را صرفا، در تصرف، داشته باشد - خواه، واقعا، « مالک » باشد یا خیر - و سپس، شخص دیگری به هر دلیلی، آن ملک را از تصرف شخص اول، خارج نماید، قانونگذار به متصرف اول، حق داده تا با مراجعه به دادگستری و بدون نیاز، به اثبات « مالکیت » خود، شخص دوم را صرفا، بر اساس تصرف سابق خود، اخراج نماید که ممکن است از طریق...
-
تفاوت میان « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، از حیث « صلاحیت محاکم »، چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:56
مراجع قضائی در دادگستری، تنها، به دعاوی ای، رسیدگی می کنند که در « صلاحیت » آنان، باشند. اصولا، دادگاه محل اقامت « خوانده » « صلاحیت » رسیدگی به دعوا را دارد؛ اما مطابق ماده 23 « قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی » ( مصوب 1379 هجری شمسی )، در مورد « اموال غیرمنقول »؛ مثل زمین، اگر اختلافی در مورد...
-
تفاوت در داشتن « حق شفعه »، بین « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:50
« حق شفعه » « حق»ی است برای شریک ملک مشاع که می تواند در صورتی که شریک وی سهم خود را بفروشد، با دادن وجه به خریدار آن، سهم را « مالک » شود؛ اعم از اینکه خریدار راضی باشد یا خیر. این « حق » تنها، در مورد « اموال غیرمنقول »؛ یعنی خانه، زمین، معدن و ...، ممکن است و در مورد « اموال منقول »، امکانپذیر نمی باشد. مطابق ماده...
-
شرایط تملک « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول » توسط خارجیان
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:48
به لحاظ مصالح سیاسی، خارجیان طبق « قانون مدنی » و سایر قوانین عادی، نمی توانند در ایران، آزادانه، « اموال غیرمنقول »؛ مثل خانه یا زمین، را تملک کنند؛ در حالیکه چنین محدودیتی در خصوص « اموال منقول »، وجود ندارد. البته استثنائا، طبق آئین نامه « استملاک اتباع بیگانه » ( مصوب 1328 هجری شمسی )، خارجیانی که اقامت دائمی در...
-
تفاوت چگونگی توقیف « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:46
میان اصول توقیف « اموال منقول » و توقیف « اموال غیرمنقول »، تفاوت وجود دارد. با توجه به اینکه تصرف « مال منقول » دلیل « مالک » بودن است، اگر محکوم علیه « مال »ی را در اختیار داشته باشد، اصل بر این، است که « مال » خود اوست و لذا، « اموال »ی که در تصرف غیر محکوم علیه، هستند اصل بر این، است که تعلق به محکوم علیه، نداشته...
-
تفاوت روشهای تملک در « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:43
در « فقه » و « حقوق »، « ذوالید » کسی است که « مال » را در اختیار دارد و هر گونه تصرفی را که بخواهد می تواند در آن، داشته باشد. با این توضیح، سلطه و اقتدار شخص بر شیء، به « ید »، اطلاق می شود. نظر معتبر این است که در « اموال منقول »، چون غالبا، مردمی که سیطره و استیلاء بر اشیاء، دارند، « مالک » یا « در حکم مالک »...
-
فوائد تقسیم « اموال » به « منقول » و « غیرمنقول »، چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:40
تشخیص « مال منقول » و « مال غیرمنقول » در تعیین رژیم حقوقی بر آن دو « مال »، مؤثر است. آثار عملی مهمی بر این تقسیم، بار می شود که به آنها، اشاره می گردد: الف- روشهای مختلف تملک در « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول » ب- تفاوت در توقیف « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول » ج- تفاوت در تملک خارجیان در « اموال منقول » و «...
-
در صورت تشابه میان « اموال منقول » و « اموال غیرمنقول »، چگونه می توان عمل نمود؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:38
در برخی از حقوق و دعاوی، شناخت ماهیت « منقول » یا « غیرمنقول » بودن آن دشوار است که از آن جمله، می توان به « حق شریکان » و « حق کسب و پیشه »، اشاره نمود. الف- حق و سهام شریکان در شرکت: هر یک از شرکاء، در شرکت، « مال »ی را یه عنوان « سهم الشرکه »، می آورند؛ مثلا، یکی ممکن است مغازه و دیگری، اتومبیلی را به عنوان سهم...
-
اقسام « حقوق منقول » کدام است؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:34
« اموال منقول » به چهار دسته « منقول ذاتی »، « منقول حکمی »، « منقول تبعی ( حقوق و دعاوی ) » و منقول قراردادی ( منقول از پیش ) »، تقسیم می شوند. الف- منقول ذاتی: « مال منقول » هر شیء مادی خارجی است که قابلیت نقل و انتقال را از محلی، به محلی دیگر، داشته باشد؛ خواه، به خودی خود، بتواند حرکت کند؛ مانند حیوانات یا ربات، و...
-
انواع « دعاوی غیرمنقول » چیست؟
سهشنبه 16 بهمن 1397 09:31
منظور از « دعاوی »، ادعاهائی است که مدعی بر علیه طرف دیگر، طرح می کند. در مورد « دعاوی غیرمنقول »، قسمت اخیر ماده 18 « قانون مدنی » مقرر داشته: « دعاوی راجعه به « اموال غیرمنقوله »؛ از قبیل، تقاضای خلع ید و امثال آن، تابع « اموال غیرمنقول » است. » منظور قانونگذار از دعاوی راجع به « اموال غیرمنقوله »، عام است. پس،...